Gazetecilere kötü haber: Trump vize sınırlaması getiriyor

WASHINGTON, D.C. – Trump yönetimi, uluslararası öğrenciler ve yabancı gazeteciler için onlarca yıldır uygulanan “açık uçlu kalış” sistemini kaldırarak yerine “sabit süreli” vize rejimi getirmeyi hedefleyen kapsamlı düzenlemede sona yaklaştı.

CriminalWatch.com isimli sitese yer alan habere göre; ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), F-1 akademik öğrencileri, J-1 değişim programı katılımcılarını ve yabancı medya temsilcisi olarak çalışan I vizesi sahiplerini kapsayan “Göçmen Olmayan Akademik Öğrenciler, Değişim Ziyaretçileri ve Yabancı Basın Temsilcileri İçin Sabit Giriş Süresi ve Uzatma Prosedürü” başlıklı taslak yönetmeliği yayımladı.

Taslağa göre:

• Öğrenci ve değişim programı katılımcıları program bitiş tarihine kadar, en fazla 4 yıl süreyle ABD’ye kabul edilecek.
• Yabancı gazetecilere ise çok daha kısa kalış süresi uygulanacak:
  
  • Çoğu ülke için 240 güne kadar,
  • Çin Halk Cumhuriyeti pasaportu taşıyanlar için 90 güne kadar,
  • Uzatma için başvuru zorunlu olacak.
     
  • Yetkililer, kamuoyundan görüş alma sürecinin tamamlanmasının ardından düzenlemeyi hızla nihai hale getirmek istediklerini belirtiyor. Destekçiler, kuralın ay sonu itibarıyla yürürlüğe girebileceğini öne sürerken; üniversiteler, medya kuruluşları ve göçmenlik hukukçuları, DHS’nin on binlerce yorumu incelemesi gerektiğini hatırlatarak sürecin bu kadar hızlandırılmasının sorun yaratacağını vurguluyor.

Mevcut Sistemde Ne Değişiyor?

ABD uzun süredir F, J ve I vizesi sahiplerini “statü süresince” (D/S) kabul ediyor; bu da kişilerin programları sürdüğü sürece, I-94 kayıtlarında sabit bir bitiş tarihi olmaksızın ülkede kalabilmesi anlamına geliyor.

Yeni düzenleme bu sistemi tamamen sona erdirerek:

• F-1 ve J-1 vizelerinde program bitiş tarihi veya 4 yıl, hangisi önceyse, bu süreyi esas alacak;
• Süresi yetmeyen öğrenciler ve akademisyenler USCIS’e I-539 formu ile uzatma başvurusu yapıp ek ücret ödemek zorunda kalacak;
• I vizesi sahipleri için 240 gün, Çinliler için 90 gün sınırı getirilecek;
• “Ülke içinde kaçak statüde bulunma” süresi, izin verilen kalış süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlayacak.

ABD hükümet verilerine göre geçen mali yılda ülkede yaklaşık 1,6 milyon F vizesi öğrencisi, 355 bin J-1 değişim ziyaretçisi ve 13 bin yabancı basın çalışanı bulunuyordu. Bu nedenle düzenlemenin etkisi oldukça geniş bir kitleyi kapsayacak.

Üniversiteler: “Sistem İşlemez Hale Gelir”

Yükseköğretim kurumları, yeni sistemin hem öğrencileri hem üniversiteleri hem de USCIS’i yoğun bir bürokrasi yüküyle karşı karşıya bırakacağını savunuyor. Amerikan Eğitim Konseyi’nin DHS’ye ilettiği resmi görüşte düzenleme, “akademik hareketlilik için yıkıcı” olarak tanımlandı.

Öne çıkan eleştiriler şöyle:

• 4 yıllık limit, doktora gibi uzun süreli programlarda öğrencileri belirsizliğe sürükleyecek.
• Uzatma başvurularındaki küçük gecikmeler bile öğrencilerin statü dışına düşmesine yol açabilecek.
• ABD, Kanada, İngiltere ve Avustralya gibi rakip ülkelere karşı cazibesini kaybedebilir.
• Üniversiteler akademik faaliyetler yerine vize işlemlerine yoğun kaynak ayırmak zorunda kalacak.

Yale, Connecticut Üniversitesi ve California Üniversitesi gibi pek çok kampüs, öğrencilerine düzenleme yürürlüğe girerse “4 yıl sonrası için otomatik kalış hakkının kalkacağını” duyurdu.
Yabancı Basın: “Basın Özgürlüğü İçin Risk”

Basın özgürlüğü savunucuları ve uluslararası medya kuruluşları, özellikle Çinli gazeteciler için öngörülen 90 günlük sınırın “düzenleyici bir adım değil, siyasi baskı aracı” olduğunu söylüyor.

Eleştiriler özetle şöyle:

• 90 günlük görev süresi, kapsamlı haber araştırmaları için yetersiz.
• Sürekli uzatma zorunluluğu, hükümetlere hoşuna gitmeyen haberleri bastırma fırsatı verebilir.
• Karşılıklılık ilkesi gereği ABD’li gazetecilerin diğer ülkelerde misilleme ile karşılaşma ihtimali artar.

ABD Ticaret Odası dahil iş dünyası temsilcileri de düzenlemenin “ABD’nin eğitim ve bilgi merkezi olarak itibarını zedeleyeceğini” belirterek karşı çıkıyor.

Eski Bir Fikir Yeniden Gündemde

Benzer bir düzenleme 2020’nin sonunda Trump yönetimi tarafından gündeme getirilmiş ancak Biden yönetimi 2021’de yoğun tepkiler üzerine taslağı geri çekmişti.

DHS, Ağustos 2025’te bu fikri yeniden canlandırarak yeni bir taslak yayımladı.

Bu süreçte 21 binden fazla kamuoyu görüşü iletildi. Üniversiteler, medya kuruluşları, öğrenciler ve gazeteciler, uzatma başvurusunun gecikmesi hâlinde eğitimlerini veya kariyerlerini yarıda bırakmak zorunda kalabileceklerini belirtiyor.

Bazı Kongre üyeleri de 29 Eylül’de İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem’e mektup göndererek taslağın iptal edilmesini istedi.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Düzenleme şu anda taslak aşamasında. DHS’nin:

1. Kamuoyu görüşlerini incelemesi,
2. Gerekirse taslağı revize etmesi,
3. Nihai düzenlemeyi Federal Kayıt’ta yayımlaması gerekiyor.

Yasa gereği nihai düzenleme, yayımlandıktan en az 30 gün sonra yürürlüğe girebiliyor. Göçmenlik uzmanları, yönetim kararlı davranırsa düzenlemenin yıl sonu ya da gelecek yılın başında yürürlüğe girebileceğini söylüyor.

Üniversiteler ve medya kuruluşları ise şimdilik öğrencilere ve gazetecilere statülerinin nihai kural çıkana kadar değişmediği bilgisini veriyor.

Eğer yönetmelik destekçilerin beklediği hızla yürürlüğe girerse, ABD’nin son yıllardaki en büyük göçmenlik politikası değişikliklerinden biri olacak ve yüz binlerce kişinin eğitim, araştırma ve haber planlamasını kökten etkileyecek. kaynak: www.CriminalWatch.com