14155,46%0,76
42,69% 0,23
50,15% 0,06
5897,70% 0,71
9533,17% 2,62
GÜNDEM TAKİP - Anayasa Mahkemesi (AYM), vekalet ücreti elde etmek amacıyla yakınlarına çok sayıda düşük tutarlı banka işlemi yaptırarak neredeyse 1600 dava açan bir avukat için “bireysel başvuru hakkının kötüye kullanıldığı” sonucuna vardı. Yüksek Mahkeme, başvurunun reddine hükmederken, avukata ve bireysel başvuru dosyalarına taraf olan kişilere ayrı ayrı 2’şer bin lira disiplin para cezası uygulanmasına karar verdi. Karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
BSMV uygulaması bankaları harekete geçirdi, avukat sistemi suistimal etti
Ayrıca; dosyaya yansıyan bilgilere göre süreç, Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) 2020 yılında Türkiye Bankalar Birliğine gönderdiği yazıyla başladı. Söz konusu yazı sonrasında bankalar, fiziki altın teslimi olmaksızın yapılan altın alım işlemleri için müşterilerden otomatik olarak Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) kesmeye başladı.
Danıştay’ın 2023 yılında BSMV kesintisine ilişkin iptal kararı vermesi üzerine GİB, bankalara kesintinin durdurulması talimatını iletti. Ancak bazı bankaların bir süre daha BSMV kesintisine devam ettiği tespit edildi.
Bu süreçte bir avukat, yakınlarına düşük miktarlı altın işlemleri yaptırarak bu işlemler üzerinden 50 kuruş ile 4 lira arasında BSMV kesildiğini belirledi. Ardından avukat, kesinti tutarlarının iadesi için 1600’e yakın dava açtı. Bu davaların yaklaşık 1200’ünde mahkemeler talebi kabul ederken, 379 dosya reddedildi. Davaların bir kısmında avukata vekalet ücreti ödenmesine hükmedilirken, bir kısmında ise ödeme yapılmadı.
379 kayıp dava için AYM’ye başvurdu
Dosyaya konu avukat, olumsuz sonuçlanan 379 dosyayı 29 farklı bireysel başvuru olarak AYM’ye taşıdı. Ancak yüksek mahkeme, dosyalardaki usul ve kötü niyet şüphesi nedeniyle kapsamlı bir inceleme yaptı.
AYM, 379 başvurudan 13’ünü “süre aşımı” nedeniyle kabul edilemez buldu. Diğer 366 başvuru için ise çok daha ağır bir değerlendirme yaparak “bireysel başvuru hakkının kötüye kullanıldığı” sonucuna vardı. Buna bağlı olarak hem ret kararı verildi hem de başvuruculara ayrı ayrı 2 bin liralık disiplin para cezası uygulandı.
“Suni uyuşmazlıklarla zenginleşme çabası yargının amacıyla bağdaşmaz”
AYM’nin kararında çarpıcı tespitler yer aldı. Yüksek Mahkeme, bireysel başvurunun amacının temel hak ve özgürlüklerin korunması olduğunu hatırlatarak, bu mekanizmanın kişisel kazanç sağlamak amacıyla kullanılmasının kabul edilemez olduğuna dikkat çekti.
Kararda şu ifadeler öne çıktı:
Hukuk sistemindeki boşluklardan yararlanarak haksız ve fahiş vekalet ücreti elde etmek için gerçek bir ihtilaf oluşturmayan çok sayıda dava açılması, kötüye kullanım niteliği taşır.
Mahkemeler, kişisel zenginleşme aracı olarak kullanılmamalıdır.
Ayrıca avukatın, dava sayılarını yapay biçimde artırarak mahkemelerin iş yükünü ağırlaştırdığı ve yargılamaların uzamasına neden olduğu tespit edilmiştir.
AYM, avukatın yakınlarını kullanarak düşük meblağlarla çok sayıda işlem yaptırmasının, gerçek bir uyuşmazlık yaratmak yerine vekalet ücreti elde etmeye yönelik olduğunun altını çizdi.
Yargı yükünü artıran davranışa yaptırım
Mahkeme, açılan yüzlerce davanın yargı mercilerinde gereksiz iş yükü oluşturduğunu, diğer davaların sürecini de olumsuz etkilediğini belirtti. Ayrıca avukatın, benzer tutumu bireysel başvuru sürecinde de sürdürerek 29 ayrı dosya oluşturmasını “kötü niyetin açık göstergesi” olarak değerlendirdi.
Sonuç olarak AYM, 366 dava için yapılan bireysel başvurunun kötüye kullanıldığına hükmetti, başvuruları reddetti ve disiplin para cezalarını onayladı.
Bu karar, bireysel başvuru hakkının suiistimal edilmesine yönelik en kapsamlı yaptırımlardan biri olarak dikkat çekiyor ve yargı mercilerinin “suni davalarla gelir elde etme girişimlerine” karşı tavrını netleştiriyor.
